در عصر انقلاب صنعتی چهارم، پارادایم های سنتی در تمامی حوزه های علمی و صنعتی در حال دگرگونی است. حرفه حسابداری و مالی نیز از این قاعده مستثنی نبوده و با ظهور فناوری هایی چون هوش مصنوعی، کلان داده ها (Big Data)، یادگیری ماشین و بلاکچین، در آستانه یک تحول بنیادین قرار گرفته است. در همین راستا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب در تاریخ هشتم آبان ماه، با درکی عمیق از این ضرورت استراتژیک، میزبان «همایش ملی حسابداری هوشمند با محوریت تحلیل داده ها در فرآیند مالی» بود.
این مقاله به تحلیل جامع ابعاد مختلف این رویداد مهم علمی می پردازد و ضمن بررسی محتوای سخنرانی ها و مقالات ارائه شده، نقش آن را در ترسیم نقشه راه آینده حرفه حسابداری در ایران مورد واکاوی قرار می دهد. همایش ملی حسابداری هوشمند با گرد هم آوردن نخبگان دانشگاهی، متخصصان صنعت و دانشجویان، بستری برای هم اندیشی، تبادل دانش و تعریف چالش ها و فرصت های پیش رو فراهم آورد.
گذار از حسابداری سنتی به اکوسیستم مالی هوشمند
حسابداری به عنوان زبان مشترک کسب و کار، همواره بازتابی از پیچیدگی ها و نیازهای دوران خود بوده است. از حسابداری دستی بر روی لوح های گلی تا استفاده از نرم افزارهای حسابداری در دهه های اخیر، این حرفه به طور مداوم در حال تکامل بوده است. اما امروز، سرعت و مقیاس این تحول به شکلی بی سابقه افزایش یافته است. دیگر ثبت و گزارشگری رویدادهای مالی گذشته، اگرچه همچنان حیاتی است، اما برای پاسخگویی به نیازهای یک دنیای کسب و کار پویا و داده محور کافی نیست.
مفهوم «حسابداری هوشمند» (Smart Accounting) در پاسخ به این نیاز ظهور کرده است. این رویکرد نوین، حسابداری را از یک فرآیند واکنشی و تاریخ نگر (Reactive & Historical) به یک ابزار استراتژیک، پیش بین و تجویزگر (Proactive, Predictive & Prescriptive) تبدیل می کند.
در قلب این تحول، «تحلیل داده ها» قرار دارد. سازمان ها امروزه با حجمی غیرقابل تصور از داده های مالی و غیرمالی (ساختاریافته و بدون ساختار) مواجه هستند. توانایی استخراج الگوهای معنادار، شناسایی ریسک ها، پیش بینی روندها و بهینه سازی تصمیمات از دل این کلان داده ها، مزیت رقابتی اصلی سازمان ها در قرن بیست و یکم است.
در چنین فضایی، برگزاری همایش ملی حسابداری هوشمند در دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب، یک اقدام هوشمندانه و به موقع بود. همایش ملی حسابداری هوشمند نه تنها یک رویداد علمی، بلکه یک بیانیه استراتژیک بود که نشان از عزم جامعه دانشگاهی برای همگام شدن با مرزهای دانش و پاسخگویی به نیازهای واقعی صنعت داشت.
اهداف و محورهای کلیدی همایش ملی حسابداری هوشمند: ترسیم یک نقشه راه
بر اساس سخنان افتتاحیه جناب آقای دکتر عباس قلی پور، ریاست محترم دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب، و توضیحات دبیران علمی و اجرایی، اهداف اصلی همایش ملی حسابداری هوشمند را می توان در چند محور کلیدی خلاصه کرد:
- ترویج فرهنگ داده محوری: تغییر ذهنیت حسابداران از تمرکز صِرف بر استانداردها و رویه ها به سمت تفکر تحلیلی و مبتنی بر داده.
- معرفی فناوری های نوین: آشنا ساختن جامعه مالی کشور با ابزارها و تکنیک های جدید مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و بلاکچین و کاربرد آن ها در حسابرسی، مدیریت مالی، مالیات و گزارشگری.
- ایجاد پیوند میان دانشگاه و صنعت: فراهم آوردن بستری برای تعامل مستقیم میان پژوهشگران دانشگاهی و فعالان بخش خصوصی جهت شناسایی چالش های واقعی و ارائه راه حل های فناورانه.
- تشویق پژوهش های کاربردی: جهت دهی به تحقیقات دانشگاهی به سمت موضوعات نوظهور و مورد نیاز بازار کار، مانند مدل های پیش بینی ورشکستگی با استفاده از یادگیری ماشین یا سیستم های هوشمند کشف تقلب.
- توانمندسازی نسل آینده: آماده سازی دانشجویان رشته های مالی و حسابداری برای ورود به بازاری که در آن، مهارت تحلیل داده به اندازه دانش استانداردهای حسابداری اهمیت خواهد داشت.
این محورها نشان می دهد که برگزارکنندگان همایش ملی حسابداری هوشمند، نگاهی جامع و آینده نگر به موضوع داشته و صرفاً به ارائه تئوری بسنده نکرده اند، بلکه به دنبال ایجاد یک جنبش عملی در اکوسیستم مالی کشور بوده اند.
ستون های علمی همایش ملی حسابداری هوشمند: سخنرانی های کلیدی و دیدگاه های محوری
حضور اساتید برجسته و صاحب نام کشوری، اعتبار علمی همایش را تضمین کرده و آن را به یک مرجع فکری در حوزه حسابداری هوشمند تبدیل نمود. هر یک از سخنرانان، از زاویه ای متفاوت به این پدیده پیچیده نگریستند:
پروفسور فریدون رهنمای رودپشتی
به عنوان یکی از چهره های ماندگار و پیشکسوت علم حسابداری ایران، حضور ایشان وزنه ای استراتژیک برای همایش بود. سخنرانی ایشان به احتمال زیاد بر ابعاد کلان و فلسفی این تحول متمرکز بوده است. می توان انتظار داشت که ایشان به موضوعاتی مانند «آینده حرفه حسابداری»، «نقش جدید حسابداران به عنوان مشاوران استراتژیک داده محور» و «ضرورت بازنگری در سرفصل های آموزشی دانشگاهی» پرداخته باشند. نگاه ایشان، نگاهی از بالا به پایین است که مسیر کلی حرکت این حرفه را روشن می سازد و بر مسئولیت اخلاقی و حرفه ای در استفاده از این فناوری های قدرتمند تأکید می کند.
دکتر پوریانسب و دکتر وکیلی فر
این اساتید گرانقدر، به احتمال فراوان به جنبه های فنی تر و کاربردی تر حسابداری هوشمند پرداخته اند. سخنرانی های ایشان می توانست شامل مباحثی چون «کاربرد الگوریتم های یادگیری ماشین در حسابرسی مستمر و کشف تقلب»، «مدل سازی ریسک اعتباری با استفاده از کلان داده ها»، «نقش تحلیل داده در بهینه سازی مدیریت زنجیره تأمین» و «تاثیر هوش مصنوعی بر فرآیندهای بودجه بندی و پیش بینی مالی» باشد.
سرکار خانم دکتر حاجی ها
حضور ایشان می توانست بُعد مهمی از حاکمیت شرکتی، اخلاق و گزارشگری پایداری (ESG) را به بحث اضافه کند. در دنیای امروز، تحلیل داده ها صرفاً برای افزایش سودآوری نیست؛ بلکه برای سنجش و گزارشگری عملکرد سازمان در حوزه های زیست محیطی، اجتماعی و حاکمیتی نیز به کار می رود.
دکتر پاک مرام
ایشان نیز به عنوان یکی از متخصصان این حوزه، احتمالاً بر روی جنبه های مالیاتی و قوانین مرتبط با فناوری های نوین تمرکز کرده اند. با دیجیتالی شدن فرآیندهای مالی، «مالیات دیجیتال» (Digital Taxation) و «حسابرسی مالیاتی هوشمند» به یکی از داغ ترین مباحث تبدیل شده است.
دکتر قادر بابایی (نماینده تشکل های دانشجویی)
این بخش از همایش ملی حسابداری هوشمند ، صدای نسل آینده حسابداران بود. سخنرانی ایشان به احتمال زیاد بر چالش ها و انتظارات دانشجویان متمرکز بوده است؛ مسائلی مانند «شکاف میان دانش تئوریک دانشگاهی و مهارت های مورد نیاز بازار کار»، «لزوم دسترسی به نرم افزارها و داده های واقعی برای پروژه های درسی» و «نقش انجمن های علمی در ترویج دانش تحلیل داده».
ارائه دستاوردهای پژوهشی نوین: از ایده تا عمل
بخش ارائه مقالات علمی توسط جناب آقای دکتر مهدی زینالی و جناب آقای دکتر محمدزاده، نشان دهنده عمق پژوهشی همایش ملی حسابداری هوشمند بود. این مقالات که پس از فرآیند داوری انتخاب شده بودند، نمونه هایی از تلاش محققان داخلی برای حل مسائل بومی با استفاده از ابزارهای نوین بودند. اگرچه جزئیات این پژوهش ها در گزارش ذکر نشده، اما می توان حدس زد که موضوعات آن ها در راستای محورهای همایش ملی حسابداری هوشمند بوده است؛ برای مثال:
- طراحی یک سیستم هوشمند برای پیش بینی بحران مالی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران با استفاده از شبکه های عصبی.
- تحلیل تأثیر کیفیت داده های مالی بر دقت مدل های ارزش گذاری سهام مبتنی بر هوش مصنوعی.
- بررسی کاربرد تکنولوژی بلاکچین در افزایش شفافیت و قابلیت اتکای گزارشگری مالی.
این بخش از همایش ملی حسابداری هوشمند، امیدبخش بود زیرا نشان داد که جامعه علمی ایران تنها مصرف کننده دانش نیست، بلکه در حال تولید دانش کاربردی در لبه فناوری است.
پیوند صنعت و دانشگاه: نقش اسپانسر و فناوری های کاربردی
یکی از نقاط قوت برجسته این همایش، حضور فعالانه صنعت در کنار دانشگاه بود. گروه نرم افزاری و مالی مهر به عنوان اسپانسر رسمی، نقشی فراتر از یک حامی مالی ایفا کرد. حضور این گروه و معرفی نرم افزار تحت وب «مهرپلاس»، نمونه ای عالی از پیوند میان تئوری و عمل بود.
این همکاری دو پیام مهم داشت:
- برای دانشگاهیان: پژوهش ها نباید در کتابخانه ها محبوس بمانند. صنعت تشنه راه حل های نوآورانه است و دانشگاه می تواند این نیاز را برآورده سازد.
- برای صنعت: شرکت های نرم افزاری و مالی باید با آخرین دستاوردهای علمی آشنا شوند تا محصولاتی رقابتی و مطابق با نیازهای روز دنیا تولید کنند.
نشست های تخصصی و جلسات هم اندیشی این گروه، به شرکت کنندگان اجازه داد تا به طور ملموس ببینند که مفاهیم مورد بحث در سخنرانی ها، چگونه در قالب یک نرم افزار کاربردی پیاده سازی شده است. قابلیت هایی مانند داشبوردهای مدیریتی هوشمند، گزارش گیری آنی، تحلیل سناریو و ابزارهای پیش بینی که احتمالاً در «مهرپلاس» وجود دارد، تجسم عینی حسابداری هوشمند است.
مدیریت و اجرای همایش ملی حسابداری هوشمند: نمادی از ظرفیت های دانشگاه بناب
برگزاری موفق یک همایش ملی با این سطح از کیفیت، نیازمند یک تیم مدیریتی و اجرایی قوی است. سخنان دکتر عبدی (دبیر اجرایی) و دکتر رضایی و دکتر جعفری (دبیران علمی)، نشان از برنامه ریزی دقیق و درک عمیق از اهمیت موضوع داشت. تأکید ایشان بر «ظرفیت ها و پتانسیل های منحصربه فرد دانشگاه بناب» صرفاً یک تعارف نبود، بلکه نشان دهنده سرمایه گذاری این واحد دانشگاهی بر روی حوزه های پژوهشی نوین و تبدیل شدن به قطب علمی در زمینه مالی و فناوری است.
همچنین، حضور جناب آقای مهندس نیما قاسم زاده، گوینده خبر سیمای استانی، به عنوان مجری، به همایش وجهه ای حرفه ای و رسانه ای بخشید و نشان داد که برگزارکنندگان به تمامی جزئیات، از محتوای علمی گرفته تا نحوه ارائه و اجرا، توجه داشته اند.
چشم انداز آینده: فراتر از یک رویداد یک روزه
همایش ملی حسابداری هوشمند در دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب، بیش از یک گردهمایی علمی یک روزه بود. این رویداد را می توان به عنوان یک نقطه عطف در گفتمان حرفه حسابداری در سطح ملی تلقی کرد. با این حال، موفقیت واقعی این همایش در تداوم حرکت هایی است که از دل آن متولد می شود. برای آینده پیشنهاد می شود:
- انتشار مجموعه مقالات: مقالات و خلاصه سخنرانی های همایش در قالب یک مجموعه مدون منتشر شود تا به عنوان یک منبع مرجع در اختیار علاقه مندان قرار گیرد.
- تشکیل کارگروه های تخصصی: کارگروه هایی مشترک میان دانشگاه و صنعت برای پیگیری موضوعات خاص (مانند استانداردسازی گزارشگری دیجیتال یا کاربرد بلاکچین در حسابرسی) تشکیل شود.
- برگزاری دوره های آموزشی و کارگاه های عملی: دانشگاه بناب می تواند با بهره گیری از اساتید مدعو و شرکت های نرم افزاری، کارگاه های عملی تحلیل داده با ابزارهایی مانند Python، R و Power BI برای دانشجویان و فعالان حرفه برگزار کند.
- تبدیل همایش به رویدادی سالانه:با توجه به سرعت بالای تغییرات فناوری، برگزاری سالانه این همایش می تواند آن را به مهم ترین رویداد کشور در حوزه حسابداری و فناوری تبدیل کند.
در نهایت، تقدیر از اساتید، اسپانسرها و عوامل اجرایی توسط پروفسور رهنمای رودپشتی در مراسم اختتامیه، حرکتی نمادین بود که نشان از قدردانی از خرد جمعی و تلاش های گروهی داشت. دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب با برگزاری این همایش، نشان داد که یک واحد دانشگاهی در یک شهرستان نیز می تواند با داشتن چشم انداز، مدیریت کارآمد و درک صحیح از نیازهای زمانه، در سطح ملی تأثیرگذار باشد و چراغ راهی برای آینده یک حرفه کلیدی در اقتصاد کشور روشن کند. این رویداد، گامی استوار در مسیر تبدیل حسابداران به استراتژیست های داده محور و معماران مالی آینده ایران بود.























دیدگاه خود را وارد کنید